اعتقاد به این که تاریخ به وسیلهی جبر یا شرایطی غیر از انگیزهها و آزادیهای فردی شکل میگیرد، ممکن است سابقه در دیدگاه سنتی مسیحیت داشته بشد. باید توجه داشت که جبر در مفهوم فلسفی که بدان هیپرسیم میگویند در تاریخ مطرح شده و آنچه که به عنوان جبر تاریخی (Determinism) عنوان شده است باید به «حتمیت» یا «ضرورت» و حتی به بیانی دقیقتر به «یقین» ترجمه شود. در چنین صورتی حدوث پدیدههای تاریخی که به صورت توالی رخدادها جلوهگر میشود به معنای وصفی اجتنابناپذیر تلقی خواهد شد که این وضع ناگزیر حاصل شرایط اقتصادی، جمعیتی، فرهنگی، سنت و یا به طور کلی هر امری که بیرون از حوزه اختیار و انتخاب و اراده افراد باشد نسبت داده میشود. توضیح کامل مسأله دترمینیسم تاریخی مستلزم بحث مقدماتی در مکتب انالیتیک (تحلیلی) تاریخ است که امید است در آینده بدان بپردازیم.